نویسنده

 

خانم میترا معنوى‏راد - گرافیست، خوشنویس‏

مریم یعقوبى‏

خانم «میترا معنوى‏راد» مدرس خوشنویسى در انجمن خوشنویسان ایران و استاد و عضو هیئت علمى دانشکده هنر دانشگاه الزهرا(س)، دانشگاه شریعتى، جهاد دانشگاهى و دانشگاه آزاد است. وى سال‏هاست در عرصه گرافیک و خوشنویسى آثارى بدیع و زیبا مى‏آفریند.

در شروع برایمان از خودتان و خانواده‏تان بگویید.

متولد تهران، سال 1341 هستم و از سنین کودکى در عالم هنر به فعالیت مى‏پردازم. پدرم کارمند و مادرم دبیر است. دو خواهرم نیز به فعالیت‏هاى فنى و هنرى مى‏پردازند. از 6 سالگى، با تشویق خانواده و اساتید شروع به کار کردم و در زمینه‏هاى مختلف هنرى از جمله: نقاشى، خوشنویسى، عکاسى و گرافیک به کسب تجارب مختلف پرداختم.

چطور با رشته‏هاى گرافیک و خوشنویسى آشنا شدید؟

در دوران کودکى براى آموزش نقاشى به کانون پرورش فکرى مى‏رفتم، در مسابقه نقاشى که از طرف سازمان بین‏المللى آسیا برگزار مى‏شد شرکت کردم و توانستم در این مسابقه جایزه بگیرم. برندگان این مسابقه را براى کنگره‏اى که اساتید کشورهاى مختلف (چین، ژاپن، ...) در آن آموزش مى‏دادند دعوت کردند. حضور در این کنگره که آموزش‏هاى خوبى به دنبال داشت باعث شد که من بیشتر و به صورت جدى‏تر وارد عالم هنر شوم.

لطفاً از روند تحصیل‏تان برایمان بگویید.

از سال 1355 با فعالیت در کانون پرورش فکرى کودکان و نوجوانان، فعالیت هنرى خود را آغاز کردم و همزمان نیز به فعالیت در رشته خوشنویسى پرداختم. پس از اخذ دیپلم، فعالیت‏هاى حرفه‏اى خود را در زمینه هنر خوشنویسى و ارتباط تصویرى (گرافیک) وسعت داده و تحصیلات دانشگاهى خود را در رشته ارتباط تصویرى در دانشکده هنرهاى زیباى دانشگاه تهران آغاز کردم. مدرک کارشناسى را در سال 1368 با پایان‏نامه «خط فارسى و کاربرد آن در گرافیک محیطى» اخذ کردم و سپس موفق شدم کارشناسى ارشد را نیز در سال 1375 با پایان‏نامه‏اى در خصوص شکل و ارتباط در حروف فارسى کسب کنم و هم‏اکنون نیز دانشجوى دکتراى گرافیک هستم. در ضمنِ تحصیلاتم بر فعالیت‏هاى خود در زمینه هنر خوشنویسى نیز مى‏پرداختم و با اخذ درجه ممتاز از انجمن خوشنویسان ایران فارغ‏التحصیل شده و در آزمون خوشنویسى رتبه اول را کسب نمودم و به مدرسى خوشنویسى در انجمن خوشنویسان ایران پرداختم و در حین این فعالیت‏ها به تدریس در دانشکده‏هاى هنرى مختلف پرداختم.

در دوران نوجوانى و جوانى مشکل‏تان را چگونه حل مى‏کردید.

علاقه وافر به امور هنرى به خصوص در زمینه هنرهاى تجسمى و خوشنویسى به همراه زمینه‏هاى مناسب آموزشى و حرفه‏اى موجب گشت تا از کودکى پایه‏هاى فعالیت حرفه‏اى‏ام پى‏ریزى گردد و چون از همان ابتداى فعالیتم، با علاقه فراوان و تشویق خانواده پیش مى‏رفتم، مشکلات و موانع نتوانست جلوى روند تکاملى مرا بگیرد و با قاطعیت آنها را از سر راه برمى‏داشتم.

لطفاً هنر و هنرمند و رشته گرافیک یا ارتباط تصویرى را تعریف کنید.

هنرمند کسى است که به تمام جنبه‏هاى زندگى با نگاهى متفاوت از نگاه دیگران نظاره مى‏کند. پس مسائل ساده توسط هنرمند به بهترین شکل بیان مى‏شود تا در ذهن بیننده اثر بگذارد و هنر وسیله ارتباط هنرمند با دنیاى خارج است و توسط هنر، پیام‏ها و احساساتش را بیان مى‏کند.
اما گرافیست با نگاهى عمیق بر اطرافش خلاصه‏ترین و بهترین پیام‏ها را به بیننده منتقل مى‏کند و گرافیک، هنر ارتباط و انتقال پیام است.

بین گرافیک و خوشنویسى چه ارتباطى مى‏بینید؟

خط، بخش مهمى از گرافیک است؛ چون خط علاوه بر وظیفه خوانایى، داراى شکل است که این شکل تأثیرگذار در ذهن بیننده است و این به واسطه حرکت‏هایش در طراحى آن است. و چون گرافیک، هنر ارتباط است مى‏تواند از ارتباط اشکال براى ارتباط پیام استفاده کند و تأثیر بصرى زیادى دارد و خط شامل شاخه‏هاى مختلف در گرافیک است که از آن جمله مى‏توانیم به شاخه‏هایى مانند طراحى فونت، لوگوتایپ، مونوگرام و شاخه‏هاى دیگر اشاره کنیم.

در کارهاى گرافیکى بیشتر از چه موضوعاتى الهام مى‏گیرید؟

در سفارشات گرافیکى با توجه به موضوع سفارشى، عنصر مناسب را انتخاب مى‏کنم که البته با فرهنگ ما نیز مطابقت داشته باشد ولى بیشتر به خاطر علاقه‏ام به خوشنویسى از خط استفاده مى‏کنم.
همیشه با کتاب‏هاى شعر فارسى و آیات قرآنى ارتباط نزدیکى دارم و فکر مى‏کنم به دلیل غناى فرهنگى و مذهبى تأثیر خوبى بر کارهایم دارد. البته این، زمانى ممکن است که معنى واقعى این گنجینه‏ها توسط هنرمند به خوبى درک شود و توسط تکنیک‏ها این معنى را به بهترین شکل ارائه دهد.

تا به حال در چه نمایشگاهها و مسابقاتى شرکت داشته‏اید؟

در حدود 50 نمایشگاه خوشنویسى و ارتباط تصویرى در داخل و خارج کشور شرکت نمودم و همچنین حدود 100 اثر در زمینه خوشنویسى و ارتباط تصویرى به چاپ رسانده‏ام.

نمایشگاههاى خارج از کشورم را در کشورهاى فرانسه، لهستان، ایتالیا و انگلستان برگزار کرده‏ام و نمایشگاههاى داخل کشور در موزه رضا عباسى، موزه هنرهاى معاصر، فرهنگسراى ارسباران، کاخ موزه سعدآباد و موزه خط و کتابت، در خصوص هنر خوشنویسى بوده‏اند. و در زمینه هنر گرافیک یا ارتباط تصویرى در موزه هنرهاى معاصر و فرهنگسراى نیاوران، نمایشگاه داشته‏ام.
در نمایشگاههایى چون جشنواره خوشنویسى جهان اسلام موفق به دریافت لوح افتخار شدم و در چهارمین دوسالانه طراحان گرافیک ایران آثارم مورد توجه هیئت داوران گشت.

خانم معنوى، لطفاً بفرمایید چه تحقیقات و تألیفاتى داشته‏اید؟

آثار خوشنویسى و گرافیک‏ام در کتاب‏هایى از جمله «کلک مشکین»، «زنان خوشنویس دیروز و امروز»، «خوشنویسان ایران»، «گرافیک ایران» و چهارمین، پنجمین و ششمین دوسالانه طراحان گرافیک ایران و «الخطاطین المعاصرین (چاپ کویت)» و ... به چاپ رسیده است.
همچنین در زمینه‏هاى تحقیقاتى نیز تا به حال 4 طرح تحقیقاتى به انجام رسانده‏ام که در سال‏هاى 1380 و 1381 موفق به کسب تقدیرنامه و جایزه شده‏اند و این 4 طرح، شامل عناوین زیر مى‏باشد:

1- بررسى وضعیت کنونى آموزش خوشنویسى، 2- بررسى و طبقه‏بندى اشکال حروف به فارسى، 3- خط و ارتباط، 4- نشانه‏هاى نوشتارى.

لطفاً مهم‏ترین مسائلى که باعث موفقیت شما شد، بفرمایید؟

علاقه وافر خودم و تشویق‏هاى پیاپى خانواده از مسائل اساسى است ولى در این سال‏ها از اساتید خوبى شامل «مرحوم استاد فرادى» و «استاد کابلى» در هنر خوشنویسى و در هنر گرافیک نیز از استادان خوبى مانند «استاد احصایى»، «استاد اسداللهى»، «استاد جناب» و «استاد ممیز» کسب تجربه کرده‏ام ولى شاید مهم‏ترین حادثه و عامل موفقیت‏ام را ورود به انجمن خوشنویسان ایران مى‏دانم.

وضعیت گرافیک و خوشنویسى را در حال حاضر چگونه مى‏بینید؟

با توجه به آمار هنرجویان خوشنویسى که مرتب افزایش مى‏یابد، متأسفانه امکانات و فضاهاى آموزشى کمى داریم؛ از طرفى غناى فرهنگى ایران مجال و توجه بیشترى در خصوص خوشنویسى مى‏طلبد.
در گرافیک نیز فضاى آموزشى بسیار کم است و این در حالى است که گرافیک باید با امکاناتى از قبیل کامپیوتر و فضاهاى آموزشى مدرن‏تر پیش رود. وقتى دانشجو با امکانات کم و ساده فارغ‏التحصیل شود، خیلى از مسائل و موردها را در محیط کار مى‏بیند و نمى‏تواند با موفقیت کامل پیش برود و تازه در شروع کار باید تجربه‏هاى ابتدایى را کسب کند.

به عنوان آخرین سؤال، چه سفارش‏هایى براى جوانان دارید؟

جوانان باید خودشان را پیدا کنند و به دنبال علاقه خود بروند و از موانع نهراسند و خانواده هم باید از همان سنین کودکى فرزندان با شناخت استعدادشان، در بستر مناسب رشد دهند، تا جوانان تازه بعد از دیپلم و کنکور تصمیم نگیرند که در چه راهى حرکت کنند، چرا که این حرکت را باید خیلى پیش‏ترها آغاز کنند تا بتوانند آن را در دانشگاه به ثمر برسانند.