نویسنده

 

سرود فردا

فاطمه نیازى‏

احمد باقریان «باقر» - جهرم‏

برادر ارجمند، دو سروده شما در نکوداشت مقام شامخ حضرت ختمى مرتبت، کامل و رسا است. تنها بیتى که نیاز به تأمل دارد، بیت هفتم «آستان محمد(ص)» است که در رکن دوم، اختیارات زبانى هم نمى‏تواند وزن را یکدست کند. بنابراین جایگزینى واژه‏اى که هم وزن را کامل کند و هم موسیقى برخاسته از همنشینى واژه‏ها را از بین نبرد، الزامى است.
در پایان، ضمن سپاسگزارى از ارسال «پژوهش‏نامه پیام غدیر» از پروردگار متعال توفیق روزافزون شما را جهت پیشبرد اهداف ارزشى فصلنامه فوق خواستاریم.
موفق باشید.

ابوالفضل صمدى رضایى (کیانا) - مشهد

برادر گرامى، خوشبختانه کوله‏بار شعر شما، مثل همیشه پربار است و در قالب‏هاى گوناگون طبع شما نوآفرین است.
در بخش قالب‏هاى نو «تیشه فرهاد» و «روح تنها» شعرهاى سپیدى است که موجز و مختصر بودن خصیصه آنهاست. در این بین «واژه عشق» بهانه‏اى است تا اصولى از قالب نیمایى را مرور کنیم:
نیما شعر بى‏قافیه را حباب توخالى و مانند آدم بى‏استخوان مى‏دانست و معتقد بود «هنر شاعرى در قافیه‏سازى است.» از نظر او «قافیه زنگ مطلب است.» جایى که مطلب به پایان مى‏رسد و جمله دیگرى آغاز مى‏شود، قافیه نیز تغییر مى‏کند. به عبارت دیگر «قافیه» مقید به جمله و جمله در خدمت محتواست.»
در شعر «واژه عشق» نگرش نیمایى به قافیه کاملاً مشهود است. قافیه‏هاى «دمید، تپید» در مصراع‏هاى چهار و پنج و «نور، بلور» در مصراع‏هاى هشت و نه، به اقتضاى مطلب به کار رفته‏اند.
اگر به وزن مصراع‏هاى اول و دوم توجه کنیم مى‏بینیم که بر وزن «فَعلاتن» سروده شده‏اند (فعلاتن، فعلاتن، فع‏لن / فعلاتن، فعلاتن، فعلن) با این حال در سایر مصراع‏ها شکست و خارج شدن از حیطه وزن - حتى با خوب گوش کردن - احساس مى‏شود؛ گویا فراموش کرده‏اید مبتکر این شیوه - نیما - وزن را براى شعر لازم و طبیعى مى‏داند اما معتقد است که شکل ذهنى شعر باید شکل ظاهرى آن را ایجاد کند و این به معنى نفى وزن نیست. در واقع نیما قید تساوى را از شعر برداشت و بى‏آنکه چیزى از زیبایى موسیقایى وزن شعر کلاسیک بکاهد، اختیارات شاعرى را در این عرصه گسترش داد.
نکته قابل توجه دیگر این است که هر چند مصراع‏هاى شعر نیمایى از نظر طول وزنى یکسان نیستند اما نباید از محدوده همان وزن تجاوز کند. در شعر شما، مصراع‏هایى همچون شش و هفت از وزن «فعلاتن» پیروى نکرده‏اند و در واقع در بحرهاى مختلف‏الارکان سروده شده‏اند.
براى اطلاع بیشتر از این بحث، قسمتى از «مرغ شباویز» نیما را همراه با وزن هر مصراع بررسى مى‏کنیم:
به شب آویخته مرغ شباویز
[مفاعیلن، مفاعیلن، فعولن‏]
مدامش کار رنج‏افزاست، چرخیدن‏
[مفاعیلن، مفاعیلن، مفاعیلن‏]
اگر بى‏سود مى‏چرخد
[مفاعیلن، مفاعیلن‏]
و گر از دستکار شب، درین تاریک جا، مطرود مى‏چرخد ...
[مفاعیلن، مفاعیلن، مفاعیلن، مفاعیلن، مفاعیلن‏]
سربلند باشید.